---
name: suc-genel-teorisi-denetim-semasi
description: "Bir fiilin suç oluşturup oluşturmadığını TCK genel hükümleri üzerinden katmanlı denetlemek; tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk süzgecini sırayla uygulamak gerektiğinde kullanılır."
---

# Suç Genel Teorisi ve Suç Denetim Şeması

## Görev
İsnat edilen somut bir fiilin TCK anlamında suç oluşturup oluşturmadığını, üç katmanlı suç teorisiyle (tipiklik — hukuka aykırılık — kusurluluk) adım adım denetlemek ve niteleme önerisi sunmak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- İsnat edilen fiil tam olarak nedir; sevk/uygulanan TCK maddesi belirli mi?
- Fiilin tarihi, yeri, mağduru ve failin sıfatı (kamu görevlisi vb.) nedir?
- Netice gerçekleşti mi, yoksa teşebbüs aşamasında mı kaldı?
- Bir hukuka uygunluk sebebi (meşru savunma, rıza, görev) ileri sürülüyor mu?

## Denetim şeması
1. **Kanunilik ön denetimi (TCK m.2):** Fiilin işlendiği tarihte kanunda açıkça suç olarak tanımlanıp tanımlanmadığı; kıyas yasağı. İşlenme/karar tarihi farklıysa lehe kanun (m.7).
2. **Tipiklik — maddi unsur:** Fail, mağdur, suçun konusu, fiil, varsa netice ve nedensellik/objektif isnadiyet. Netice yoksa teşebbüs (m.35) ekseni açılır. Ara sonuç: maddi unsur tamam mı?
3. **Tipiklik — manevi unsur:** Kast (m.21, olası kast dahil) mi, taksir (m.22, bilinçli taksir) mi; suç tipi taksirle işlenebiliyor mu? Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçta en azından taksir (m.23) aranır. İspat yükü iddia makamındadır; kast karinesi yoktur.
4. **Hukuka aykırılık:** Bir hukuka uygunluk sebebi var mı? Kanun hükmü/amirin emri (m.24), meşru savunma (m.25), hak kullanma ve ilgilinin rızası (m.26), sınırın aşılması (m.27). Varsa fiil suç olmaktan çıkar; ara sonuç kaydedilir.
5. **Kusurluluk:** Kusur yeteneği (yaş m.31, akıl hastalığı m.32, sağır-dilsiz m.33, geçici neden m.34) ve kusurluluğu kaldıran/azaltan hâller: cebir-zorunluluk (m.25/2, m.28), haksız tahrik (m.29), hata (m.30), kaçınılmaz kanunu bilmeme (m.4/son içtihadı).
6. **Ara sonuç ve nitelik:** Tüm katmanlar olumluysa suç oluşur; ardından teşebbüs/iştirak/içtima ve yaptırım modülüne yönlendirin.

## Çıktı modülleri
- Katman katman gerekçeli tablo (madde atıflı, ara sonuçlu).
- Lehe/aleyhe argüman özeti ve ispat yükü notu.
- Eksik vakıa ve `[doğrulanacak]` içtihat ihtiyacı listesi.
- Olası niteleme alternatifleri ve sonraki adım önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*