---
name: yaptirim-ceza-belirleme
description: "Temel cezanın belirlenmesi, indirim-artırım sırası, seçenek yaptırımlar, erteleme ve güvenlik tedbirleri dahil somut cezanın hesaplanması gerektiğinde kullanılır."
---

# Yaptırım Teorisi ve Ceza Belirleme

## Görev
Suç sabit olduğunda somut cezayı, TCK m.61 sıralamasına ve ilgili yaptırım hükümlerine göre hesaplamak; seçenek yaptırım, erteleme ve güvenlik tedbirlerini değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Sevk maddesinin alt-üst ceza sınırı nedir; nitelikli hâl var mı?
- Teşebbüs, iştirak (yardım), haksız tahrik gibi indirim sebepleri var mı?
- Sanığın geçmişi, tekerrür durumu ve duruşmadaki tutumu nasıl?
- Hükmolunacak ceza erteleme/seçenek yaptırım sınırları içinde mi?

## Denetim şeması
1. **Temel ceza (m.61):** Alt-üst sınır arasında suçun işleniş biçimi, kasıt yoğunluğu, zarar/tehlike, fail-mağdur ilişkisine göre temel ceza belirlenir.
2. **Sıralı uygulama (m.61/4-5):** Artırım ve indirim nedenleri kanunun belirlediği sırayla uygulanır: önce nitelikli hâller, sonra teşebbüs (m.35), iştirak (m.39), haksız tahrik (m.29), yaş küçüklüğü (m.31), takdiri indirim (m.62). Ara sonuç: sıralama doğru mu?
3. **Takdiri indirim (m.62):** Lehe hâllerde altıda bire kadar indirim.
4. **Seçenek yaptırımlar (m.50):** Kısa süreli hapsin adli para cezasına veya seçenek tedbirlere çevrilmesi şartları.
5. **Adli para cezası (m.52):** Gün para cezası sistemi; gün sayısı ve bir gün karşılığı miktar ayrı belirlenir.
6. **Erteleme (m.51) ve tekerrür (m.58):** İki yıl veya altı hapiste erteleme şartları; tekerrür hâlinde mükerrirlere özgü infaz rejimi.
7. **Güvenlik tedbirleri (m.53-60):** Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, müsadere (m.54-55), akıl hastalarına tedbir (m.57), tüzel kişiler hakkında tedbir (m.60).

## Çıktı modülleri
- Adım adım ceza hesabı tablosu (her aşamada miktar ve madde).
- Seçenek yaptırım/erteleme uygunluk değerlendirmesi.
- Güvenlik tedbiri listesi.
- Lehe kanun (m.7) karşılaştırma notu.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*