---
name: maddi-manevi-unsurlar-kast-taksir
description: "Fiilin maddi unsurları (fail, netice, nedensellik) ile manevi unsurun kast mı taksir mi olduğunu, olası kast ile bilinçli taksir sınırını ayırt etmek gerektiğinde kullanılır."
---

# Maddi ve Manevi Unsurlar — Kast ve Taksir

## Görev
Suçun maddi unsurlarını çözümlemek ve failin manevi durumunu (kast/taksir) doğru sınıflandırmak; özellikle olası kast (TCK m.21/2) ile bilinçli taksir (TCK m.22/3) arasındaki ince sınırı netleştirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Netice fail tarafından öngörüldü mü; öngördüyse kabullenildi mi yoksa istenmedi mi?
- Fiil ile netice arasındaki nedensellik zinciri kesintisiz mi?
- Suç tipi taksirle işlenebiliyor mu, yoksa yalnızca kasten mi cezalandırılıyor?
- Failin dikkat ve özen yükümlülüğü neydi, hangi kuralı ihlal etti?

## Denetim şeması
1. **Maddi unsur analizi:** Fail-fiil-netice-konu-mağdur tespiti; ihmali suçlarda garantörlük (TCK m.83, m.88 örnekleri) ve hareketle netice arasında nedensellik ile objektif isnadiyet.
2. **Manevi unsurun esası (m.21/1):** Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Doğrudan kast: netice amaçlanmış ya da zorunlu sonuç olarak öngörülmüştür.
3. **Olası kast (m.21/2):** Fail neticeyi öngörmüş ve "olursa olsun" diyerek kabullenmiştir; ceza belirli oranda indirilir. Ara sonuç: kabulleniş var mı?
4. **Taksir (m.22):** Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla öngörülmeyen netice. Basit taksirde netice öngörülmemiştir.
5. **Bilinçli taksir (m.22/3):** Fail neticeyi öngörmüş fakat istememiş ve gerçekleşmeyeceğine güvenmiştir; ceza artırılır. Sınır ölçütü: olası kastta kabulleniş, bilinçli taksirde gerçekleşmeyeceğine güven.
6. **Netice sebebiyle ağırlaşma (m.23):** Ağır netice yönünden en az taksir aranır; kusursuz sorumluluk yasaktır. Ara sonuç: ağır netice fail açısından öngörülebilir miydi?

## Çıktı modülleri
- Kast/taksir sınıflandırması ve gerekçe (olay-madde eşlemesi).
- Olası kast vs. bilinçli taksir karşılaştırma tablosu.
- Nedensellik/isnadiyet zinciri şeması.
- İspat için gerekli delil ve `[doğrulanacak]` içtihat notu.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*