---
name: istirak-faillik-katki
description: "Birden fazla kişinin bir suça katıldığı durumlarda müşterek/dolaylı faillik, azmettirme ve yardım etme ayrımını ve bağlılık kuralını uygulamak gerektiğinde kullanılır."
---

# İştirak — Faillik ve Suça Katılma

## Görev
Bir suça birden fazla kişinin katıldığı hâllerde her katılanın konumunu (fail, müşterek fail, dolaylı fail, azmettiren, yardım eden) belirleyip cezai sorumluluğu dağıtmak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Suça kaç kişi, hangi rolde katıldı?
- Fiil üzerinde kim ortak hâkimiyet kurdu; kim sadece destek verdi?
- Bir kişi başkasını suç işlemeye karar verdirdi mi (azmettirme)?
- Katkı, suçun işlenmesinden önce/sırasında mı, manevi mi maddi mi?

## Denetim şeması
1. **Faillik (m.37/1):** Suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştiren faildir; birlikte işleyenler müşterek faildir (fiil üzerinde ortak hâkimiyet ölçütü).
2. **Dolaylı faillik (m.37/2):** Başkasını araç olarak kullanarak suç işleme; aracın kusur yeteneksizliğinden yararlanmada ceza artırılabilir.
3. **Azmettirme (m.38):** Başkasını belli bir suç işlemeye karar verdirme; fail kadar ceza. Üstsoy-altsoy ilişkisi ve azmettirenin belirlenememesi yönünden özel hükümler vardır.
4. **Yardım etme (m.39):** Suç işlemeye teşvik, kararı kuvvetlendirme, yol gösterme (manevi); araç sağlama, fiilin işlenmesini kolaylaştırma (maddi). Ceza, suçun cezasından indirilerek belirlenir. Ara sonuç: katkı icrai faillik düzeyine ulaştı mı, yardım düzeyinde mi kaldı?
5. **Bağlılık kuralı (m.40):** İştirak için kasten ve hukuka aykırı bir fiilin varlığı yeterlidir; herkes kendi kusuruna göre sorumludur. Özgü suçlarda (failin özel sıfat gerektiren suç) özel sıfatı olmayan kişi ancak yardım eden/azmettiren olabilir.
6. **Gönüllü vazgeçme ve iştirak:** Katılanlardan birinin vazgeçmesi (m.41) kendi sorumluluğunu etkiler.

## Çıktı modülleri
- Katılan bazlı rol-sorumluluk tablosu (madde atıflı).
- Müşterek faillik vs. yardım etme ayrım gerekçesi.
- Her katılan için ceza belirleme notu.
- Eksik delil ve `[doğrulanacak]` içtihat ihtiyacı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*