git:20260604.ab8be34 to git:20260604.7cae8cb

---

name: irade-sakatliklari

description: "Bir tarafın yanılarak, aldatılarak veya korkutularak sözleşme yaptığını ileri sürdüğü ve iptal hakkı ile sürelerin değerlendirilmesi gerektiği hâllerde kullanılır."

---

# İrade Sakatlıkları — Hata, Hile, Korkutma

## Görev

Sözleşme iradesinin hata, hile veya korkutma ile sakatlanıp sakatlanmadığını, iptal hakkını, süresini ve tazminat sonuçlarını belirlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Taraf neye dayanarak iradesinin sakat olduğunu söylüyor: yanılma mı, aldatılma mı, baskı mı?

- Yanılma esaslı mı (sözleşmenin niteliği, karşı taraf, miktar, temel vasıf)?

- Aldatma/korkutma karşı taraftan mı, üçüncü kişiden mi geldi?

- Sakatlığın öğrenildiği/ortadan kalktığı tarih nedir (bir yıllık süre için)?

## Denetim şeması

1. Hata (yanılma): TBK m.30-35. Esaslı yanılma türleri m.31 (sözleşmenin niteliği, karşı taraf kimliği, miktar) ve temel vasıfta yanılma m.32; saik yanılması kural olarak esaslı değildir. İletmede yanılma m.33. Dürüstlük kuralına aykırı şekilde iptal hakkı kullanılamaz (m.34); yanılan kusurluysa tazminatla yükümlüdür (m.35).

2. Hile (aldatma): m.36 — esaslı olmayan yanılmaya yol açsa bile iptal sağlar. Üçüncü kişinin hilesinde karşı taraf bilmiyor/bilmesi gerekmiyorsa sözleşme ayakta kalır (m.36/f.2).

3. Korkutma (ikrah): m.37-38 — ağır ve yakın bir tehlike, kişi veya yakınına yönelik; haklı korku yaratacak ciddiyette. Üçüncü kişinin korkutmasında iyiniyetli karşı tarafa tazminat gerekebilir (m.38/f.2).

4. İptal beyanı ve süre: m.39 — sakatlığın öğrenildiği veya korkutmanın etkisinin kalktığı andan itibaren bir yıl içinde diğer tarafa bildirilerek; aksi hâlde sözleşmeye icazet verilmiş sayılır. Bu hak bozucu yenilik doğuran haktır.

5. İspat yükü: Sakatlığı ileri süren unsurları ve süreyi koruduğunu ispatlar.

6. Ara sonuç: İptal hakkı var mı, süre içinde mi, tazminat yükümlülüğü doğuyor mu?

## Çıktı modülleri

- Sakatlık türü ve esaslılık değerlendirmesi.

- İptal beyanı/ihtarname taslağı iskeleti (süre uyarısıyla).

- İptal hâlinde iade ve tazminat sonuç şeması.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `borclar-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*