git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

---

name: zaman-yer-bakimindan-uygulama

description: "Kanunların zaman bakımından uygulanması (lehe kanun) ile yer bakımından uygulanması (Türkiye'de/yurt dışında işlenen suçlar) sorunlarını çözmek gerektiğinde kullanılır."

---

# Zaman ve Yer Bakımından Uygulama

## Görev

Hangi ceza normunun zaman (lehe kanun) ve yer (mülkilik/şahsilik) bakımından uygulanacağını belirlemek; özellikle suç tarihi ile karar tarihi arasında değişen mevzuatta lehe hükmü saptamak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Suç tarihi ile karar/inceleme tarihi arasında ilgili norm değişti mi?

- Suç Türkiye'de mi, yurt dışında mı işlendi; fail ve mağdurun vatandaşlığı?

- İnfaz rejimini etkileyen bir değişiklik var mı?

- Suç birden çok ülkede mi gerçekleşti (hareket/netice farklı yerlerde mi)?

## Denetim şeması

1. **Kanunilik (m.2):** İşlendiği zaman kanunda suç sayılmayan fiil cezalandırılamaz; aleyhe kıyas ve geriye yürüme yasaktır.

2. **Lehe kanun (m.7/1-2):** Suçun işlendiği ve sonraki zaman dilimlerindeki normlar arasında failin lehine olan uygulanır; kesinleşmiş hükümlerde dahi infazı ve sonuçlarını etkileyen lehe değişiklik gözetilir. Ara sonuç: hangi metin failin lehine?

3. **Karşılaştırma yöntemi:** Lehe tespit soyut değil, somut olaya uygulanan sonuç üzerinden yapılır; karma uygulama yapılmaz, bir bütün olarak lehe olan metin seçilir.

4. **Mülkilik (m.8):** Türkiye'de işlenen suçlarda Türk kanunu uygulanır; hareket veya netice Türkiye'de gerçekleşmişse suç Türkiye'de işlenmiş sayılır.

5. **Yurt dışında işlenen suçlar (m.9-13):** Vatandaş (m.11) ve yabancı (m.12) tarafından işlenen suçlar, koruma ve evrensellik ilkeleri (m.13); yabancı ülkede mahkûmiyetin etkisi ve non bis in idem (m.9).

6. **Cezadan mahsup (m.16):** Yurt dışında gözaltı/tutukluluk/hükümlülük sürelerinin mahsubu.

## Çıktı modülleri

- Lehe kanun karşılaştırma tablosu (eski/yeni metin, somut sonuç).

- Yer bakımından uygulama yetki analizi.

- Mahsup ve non bis in idem notu.

- Eksik bilgi ve `[doğrulanacak]` içtihat ihtiyacı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---