git:20260604.ab8be34 to git:20260604.7cae8cb

5 added, 0 removed. Audit A to A.

---

name: bilirkisi-ret-tarafsizlik

description: "Bilirkişinin tarafsızlığından şüphe edilen, hâkimin reddi sebeplerine benzer durumların bulunduğu veya bilirkişinin yasak işlerle uğraştığı hâllerde ret talebi ve tarafsızlık itirazı hazırlamak istendiğinde kullanılır."

---

# Bilirkişinin Reddi ve Tarafsızlık Denetimi

## Görev

Bilirkişinin kişisel tarafsızlığını ve bağımsızlığını denetlemek; HMK'nın hâkimin reddine ilişkin sebeplerinin bilirkişiye uygulanması yoluyla (HMK m.272) ret talebi ya da rapora itibar edilmemesi itirazı kurmak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Bilirkişinin taraflarla akrabalık, husumet, menfaat veya iş ilişkisi var mı?

- Bilirkişi daha önce aynı işte taraflardan biri için görüş/danışmanlık vermiş mi?

- Ret sebebini ne zaman ve nasıl öğrendiniz (süre yönünden)?

- Tarafsızlık şüphesini somutlaştıran belge/olgu nedir?

## Denetim şeması

1. **Ret rejimine yollama (HMK m.272):** Hâkimin reddini gerektiren sebepler bilirkişi için de ret sebebidir; bilirkişi ayrıca kendisini reddedebilecek sebepleri bildirmekle yükümlüdür. Sebepler HMK m.34-36 ölçütleriyle değerlendirilir.

2. **Tarafsızlık ve etik (6754 s.K. m.3):** Bilirkişi bağımsızlık, tarafsızlık ve objektiflik ilkelerine tabidir; menfaat çatışması veya taraf lehine eğilim ret/itiraz sebebidir.

3. **Süre ve usul:** Ret sebebi öğrenildikten sonra gecikmeksizin, ilgili usul kuralları çerçevesinde ileri sürülür; sebep dilekçede somut olgularla gösterilir (soyut şüphe yetmez).

4. **Yasak işler/devir (HMK m.277):** Görevin başkasına yaptırılması bağımsızlık ihlali olarak ayrıca ileri sürülür.

5. **Ara sonuç:** Ret kabul edilirse yeni bilirkişi atanır; ret süresi geçmiş veya reddi gerektirmeyen ama tarafsızlığı zedeleyen durumda rapora itibar edilmemesi/yeni heyet talep edilir (HMK m.281, m.282).

## Çıktı modülleri

- Ret sebebi-olgu-dayanak eşleştirmesi.

- Ret dilekçesi iskeleti (HMK m.272 atıflı, somut olgularla).

- Süre değerlendirmesi ve sunum yolu notu.

- Alternatif olarak tarafsızlık temelli esasa itiraz paragrafı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `bilirkisi-rapor-inceleme` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

+ - **MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp` kuruluysa

+ kanun/madde metnini hafızadan değil `madde_getir` / `kanun_metni_getir` / `mevzuat_ara`

+ ile getir; `turk-hukuku-ictihat-mcp` kuruluysa kararları `ictihat_ara` / `karar_getir`

+ ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa

+ doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*