git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

18 added, 3 removed. Audit A to A.

---

name: bosanma-sebepleri-ve-kusur

description: "Boşanma davasının özel veya genel sebebe dayandırılması, kusur dağılımının kurgulanması ve buna bağlı tazminat-nafaka sonuçlarının öngörülmesi gerektiğinde kullanılır; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma ayrımını içerir."

---

# Boşanma Sebepleri ve Kusur Analizi

## Görev

Somut olayı doğru boşanma sebebine oturtmak (TMK m.161-166), kusur dağılımını delil temelinde kurgulamak ve bunun tazminat (m.174) ile yoksulluk nafakasına (m.175) etkisini öngörmek.

## Soğuk başlangıç (intake)

1. Boşanma talebi karşı tarafça kabul ediliyor mu (anlaşmalı mı, çekişmeli mi)?

2. Hangi olgular var: zina, şiddet, hakaret, terk, güven sarsıcı davranış, ekonomik şiddet?

3. Bu olgular ne zaman öğrenildi/gerçekleşti (süre hesabı için)?

4. Tarafların ekonomik-sosyal durumu ve kusur dengesi hakkındaki ilk değerlendirme nedir?

## Denetim şeması

1. **Özel sebep var mı?** Zina (m.161) → dava hakkı, öğrenmeden başlayarak 6 ay, her halde 5 yıl içinde düşer (m.161/2); af halinde dava hakkı yoktur. Hayata kast/pek kötü/onur kırıcı davranış (m.162) → aynı 6 ay-5 yıl hak düşürücü süre. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164: ihtar şartı, en az 6 ay ayrı yaşama + 2 ay ihtar süresi), akıl hastalığı (m.165).

2. **Özel sebep yoksa genel sebep.** Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166/1-2): birlik ortak hayatı sürdürmeleri beklenmeyecek derecede sarsılmış olmalı; davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı (m.166/2 son cümle) tartışılır.

3. **Kusur tespiti ve ispat.** Her bir vakıa tanık, mesaj/kayıt, rapor ile kanıtlanır; ispat yükü iddia edene aittir (TMK m.6, HMK m.190). Kusur dengesi tazminat ve yoksulluk nafakasının ön şartıdır: tazminat isteyen kusursuz/az kusurlu olmalı (m.174), yoksulluk nafakası isteyen daha fazla kusurlu olmamalıdır (m.175).

4. **Anlaşmalı boşanma (m.166/3).** En az 1 yıl evlilik + tarafların hâkim önünde iradesi + hâkimce uygun bulunan protokol (mali sonuçlar ve çocuk düzenlemeleri) şarttır.

5. **Ara sonuç.** Sebep + kusur oranı + fer'i sonuçlar birlikte raporlanır.

## Çıktı modülleri

- Sebep-vakıa-delil eşleştirme tablosu ve kusur dengesi değerlendirmesi.

- Süre/hak düşürücü süre kontrol listesi.

- Anlaşmalı boşanma protokolü iskelet uyarısı veya çekişmeli strateji notu.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `aile-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ ## Kimin için

+ Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,

+ akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:

+ kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre

+ işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,

+ strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.

+ Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu

+ sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

+ - Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç

+ tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle

+ yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

- *Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

- sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

- edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*

+ *Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek

+ başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen

+ yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit

+ edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan

+ yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*