nitelikli-hal-ceza-belirleme git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/a6b9ad7dfe0cce66.

---
name: nitelikli-hal-ceza-belirleme
description: "Bir suçta uygulanacak nitelikli/daha az cezayı gerektiren halleri taramak ve temel cezadan sonuç cezaya giden TCK m.61-62 hesabını yapmak gerektiğinde kullanılır."
---

# Nitelikli Haller ve Cezanın Belirlenmesi

## Görev
Tespit edilen suç tipi üzerinde tüm nitelikli/indirim hallerini taramak ve temel cezadan başlayarak takdiri indirim, teşebbüs, iştirak ve içtima etkilerini sıraya koyarak sonuç cezaya ulaşmak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi suç tipi ve hangi fıkra esas alınıyor?
- Suça etki eden nitelikli unsurlar (silah, gece, kamu görevlisi, örgüt, akrabalık) var mı?
- Failin yaşı, akıl durumu, haksız tahrik veya hata söz konusu mu?
- Suç tamamlandı mı yoksa teşebbüs aşamasında mı kaldı; birden çok suç/mağdur var mı?

## Denetim şeması
1. Temel ceza (TCK m.61): İlgili maddenin alt-üst sınırı içinde; suçun işleniş biçimi, kullanılan araç, zaman-yer, kast/taksir yoğunluğu ve meydana gelen zarar dikkate alınarak temel ceza belirlenir.
2. Nitelikli haller: İlgili özel hükmün nitelikli hal fıkralarını ve daha az cezayı gerektiren halleri uygula. Aynı yönde birden çok nitelikli hal varsa her birini gerekçelendir.
3. Kusurluluğu/haksızlığı etkileyen genel haller: Haksız tahrik (TCK m.29), yaş küçüklüğü (m.31), akıl hastalığı (m.32), sağır-dilsizlik (m.33), hata (m.30), cebir-tehdit (m.28), meşru savunmada sınırın aşılması (m.27).
4. Teşebbüs ve iştirak: Teşebbüste meydana gelen zarar/tehlikeye göre indirim (TCK m.35). İştirakte faillik/azmettirme/yardım ayrımına göre ceza (m.37-39); gönüllü vazgeçme (m.36).
5. İçtima: Zincirleme suç (TCK m.43) tek ceza + artırım; fikrî içtimada en ağır ceza (m.44); bileşik suç (m.42) ayrı ceza verilmez. Aynı neviden veya farklı neviden fikrî içtima ayrımını gözet.
6. Takdiri indirim ve sonuç ceza (TCK m.62): Takdiri indirim nedenleri uygulanır; ardından TCK m.50 (seçenek yaptırımlar), m.51 (erteleme), CMK m.231 (HAGB) imkânları değerlendirilir. Ara sonuç: gerekçeli ceza hesabı zinciri.

## Çıktı modülleri
- Adım adım ceza hesabı tablosu (temel ceza → nitelikli hal → genel haller → teşebbüs/iştirak/içtima → takdiri indirim → sonuç).
- Seçenek yaptırım/erteleme/HAGB uygunluk değerlendirmesi.
- Her adım için madde atıflı gerekçe notu.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*