git:20260604.7cae8cb to git:20260903.76222e3

6 added, 5 removed. Audit A to A.

---

name: temel-kavramlar-ve-sistem

description: "Aile hukuku dosyasına ilk girişte statü, ilişki ve uygulanacak rejim haritasını çıkarmak; hangi alt-konunun (evlilik, boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, soybağı, koruma) devreye gireceğini ayırt etmek için kullanılır."

---

# Aile Hukuku Temel Kavramlar ve Sistematik

## Görev

Olayı TMK İkinci Kitap sistematiğine yerleştirmek; evlilik hukuku, hısımlık (soybağı/velayet/nafaka) ve vesayet eksenlerinden hangisinin devreye girdiğini, görevli mahkemeyi ve uygulanacak mal rejimini belirleyerek doğru alt-beceriye yönlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)

1. Taraflar evli mi, nişanlı mı, evlilik dışı birliktelik mi; evliyse evlenme tarihi nedir?

2. Müşterek çocuk var mı, varsa yaşları ve kiminle yaşıyor?

3. Talep ne: boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı, soybağı mı yoksa şiddet/koruma mı?

4. Açılmış dava/başvuru, geçici tedbir kararı veya yurt dışı/yabancı unsur var mı?

## Denetim şeması

1. **İlişki tipi.** Evlilik geçerli ve devam ediyorsa TMK m.185 vd. (evlilik birliği) uygulanır; butlan iddiası varsa mutlak (m.145) / nispi (m.148) butlan ayrımı yapılır. Evlilik dışı ilişkide soybağı (m.295, m.301) ve velayet (m.337) ekseni öne çıkar.

2. **Mal rejimi tespiti.** 01.01.2002 sonrası evliliklerde yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (m.202). Daha eski evliliklerde 4722 sK. yürürlük hükümleri ve eski mal ayrılığı dönemi dikkate alınır. Eşler sözleşmeyle (m.203) başka rejim seçmiş olabilir; tarih ve rejim türü hesabın temelidir.

3. **Çocuk varsa.** Velayet (m.335-336), kişisel ilişki (m.182-183) ve iştirak nafakası (m.182, m.328) birlikte değerlendirilir; çocuğun üstün yararı (m.339 vd.) süzgeçtir.

4. **Aciliyet.** Şiddet/tehdit varsa 6284 sK. tedbirleri (m.4, m.5, m.8) önceliklidir; boşanma davasıyla paralel yürür.

5. **Görev-yetki ara sonucu.** Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sK.); yetki boşanmada TMK m.168'e göre saptanır.

## Çıktı modülleri

- Statü ve ilişki haritası (evlilik/çocuk/mal rejimi/tarih tablosu).

- İlgili alt-beceri yönlendirmesi ve görev-yetki notu.

- Aciliyet bayrağı (6284 gerekiyor mu) ve ilk süre uyarıları.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `aile-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- - **MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp` kuruluysa

- kanun/madde metnini hafızadan değil `madde_getir` / `kanun_metni_getir` / `mevzuat_ara`

- ile getir; `turk-hukuku-ictihat-mcp` kuruluysa kararları `ictihat_ara` / `karar_getir`

- ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa

- doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ - **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

+ kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

+ Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

+ bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

+ açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

+ künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*