git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

---

name: suc-genel-teorisi-denetim-semasi

description: "Bir fiilin suç oluşturup oluşturmadığını TCK genel hükümleri üzerinden katmanlı denetlemek; tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk süzgecini sırayla uygulamak gerektiğinde kullanılır."

---

# Suç Genel Teorisi ve Suç Denetim Şeması

## Görev

İsnat edilen somut bir fiilin TCK anlamında suç oluşturup oluşturmadığını, üç katmanlı suç teorisiyle (tipiklik — hukuka aykırılık — kusurluluk) adım adım denetlemek ve niteleme önerisi sunmak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- İsnat edilen fiil tam olarak nedir; sevk/uygulanan TCK maddesi belirli mi?

- Fiilin tarihi, yeri, mağduru ve failin sıfatı (kamu görevlisi vb.) nedir?

- Netice gerçekleşti mi, yoksa teşebbüs aşamasında mı kaldı?

- Bir hukuka uygunluk sebebi (meşru savunma, rıza, görev) ileri sürülüyor mu?

## Denetim şeması

1. **Kanunilik ön denetimi (TCK m.2):** Fiilin işlendiği tarihte kanunda açıkça suç olarak tanımlanıp tanımlanmadığı; kıyas yasağı. İşlenme/karar tarihi farklıysa lehe kanun (m.7).

2. **Tipiklik — maddi unsur:** Fail, mağdur, suçun konusu, fiil, varsa netice ve nedensellik/objektif isnadiyet. Netice yoksa teşebbüs (m.35) ekseni açılır. Ara sonuç: maddi unsur tamam mı?

3. **Tipiklik — manevi unsur:** Kast (m.21, olası kast dahil) mi, taksir (m.22, bilinçli taksir) mi; suç tipi taksirle işlenebiliyor mu? Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçta en azından taksir (m.23) aranır. İspat yükü iddia makamındadır; kast karinesi yoktur.

4. **Hukuka aykırılık:** Bir hukuka uygunluk sebebi var mı? Kanun hükmü/amirin emri (m.24), meşru savunma (m.25), hak kullanma ve ilgilinin rızası (m.26), sınırın aşılması (m.27). Varsa fiil suç olmaktan çıkar; ara sonuç kaydedilir.

5. **Kusurluluk:** Kusur yeteneği (yaş m.31, akıl hastalığı m.32, sağır-dilsiz m.33, geçici neden m.34) ve kusurluluğu kaldıran/azaltan hâller: cebir-zorunluluk (m.25/2, m.28), haksız tahrik (m.29), hata (m.30), kaçınılmaz kanunu bilmeme (m.4/son içtihadı).

6. **Ara sonuç ve nitelik:** Tüm katmanlar olumluysa suç oluşur; ardından teşebbüs/iştirak/içtima ve yaptırım modülüne yönlendirin.

## Çıktı modülleri

- Katman katman gerekçeli tablo (madde atıflı, ara sonuçlu).

- Lehe/aleyhe argüman özeti ve ispat yükü notu.

- Eksik vakıa ve `[doğrulanacak]` içtihat ihtiyacı listesi.

- Olası niteleme alternatifleri ve sonraki adım önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---