git:20260604.7cae8cb to git:20260903.76222e3

6 added, 5 removed. Audit A to A.

---

name: faiz-masraf-zamanasimi

description: "Banka alacağında veya müşteri iade talebinde akdi/temerrüt/bileşik faiz, komisyon-masraf kalemleri ile uygulanacak zamanaşımı sürelerini ayrıştırıp hesap denetimi yapmak gerektiğinde kullanılır."

---

# Faiz, Komisyon Hesabı ve Zamanaşımı Analizi

## Görev

Bir bankacılık alacağında veya iade talebinde faiz ve eklenti kalemlerini ayrıştırmak, hesabı denetlemek ve doğru zamanaşımı süresini belirlemek; aşan/dayanaksız kalemleri ve zamanaşımına uğramış talepleri işaretlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Talep yönü: banka tahsilatı mı, müşteri iade/itiraz talebi mi?

- Faiz tipi: akdi faiz, temerrüt faizi, bileşik faiz; oran ve dönem nedir?

- Hesap kalemleri: dosya masrafı, komisyon, hesap işletim, sigorta, ekspertiz?

- İlişki ticari mi tüketici mi; alacağın doğum ve son işlem tarihleri neler?

## Denetim şeması

1. **Faiz türü ayrımı**: Akdi faiz sözleşmeyle, temerrüt faizi TBK m.120 ile (kararlaştırılmamışsa kanuni oran) belirlenir. Adi işlerde bileşik faiz yasaktır; ticari işlerde TTK m.8 sınırlı istisna ve cari hesapta TTK m.89-101 özel rejim uygulanır. Tüketici işleminde aşırı/dengesiz faiz haksız şart denetimine tabidir.

2. **Eklenti kalemleri**: Dosya masrafı/komisyon gibi kalemler ancak gerçek maliyet ve açık onaya dayanıyorsa geçerlidir; aksi halde tüketici lehine iadeye konu olur (TKHK m.4, m.5). Her kalem ayrı dayanak ister.

3. **Hesap denetimi**: Tahakkuk dönemleri, faiz başlangıç tarihi, kapital-faiz ayrımı ve mükerrer/çifte tahakkuk kontrol edilir; bilirkişi hesabıyla karşılaştırılır.

4. **Zamanaşımı**: Genel sözleşmesel alacakta TBK m.146 (10 yıl); faiz ve dönemsel edimlerde TBK m.147 (5 yıl); kambiyo senetlerinde TTK'nın özel kısa süreleri; haksız fiil unsurunda TBK m.72. İade talebinde sebepsiz zenginleşme süreleri (TBK m.82 — 2 ve 10 yıl) ayrıca değerlendirilir. Zamanaşımının kesilmesi/durması (TBK m.153-154) kontrol edilir.

5. **Ara sonuç**: Geçerli kalemler, iadeye/itiraza konu kalemler ve zamanaşımına uğramış talepler ayrı listelenir; net talep tutarı yazılır.

## Çıktı modülleri

- Kalem kalem faiz/masraf denetim tablosu.

- Zamanaşımı haritası (her talep için süre ve başlangıç).

- Düzeltilmiş alacak/iade hesap özeti ve itiraz noktaları.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `bankacilik-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- - **MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp` kuruluysa

- kanun/madde metnini hafızadan değil `madde_getir` / `kanun_metni_getir` / `mevzuat_ara`

- ile getir; `turk-hukuku-ictihat-mcp` kuruluysa kararları `ictihat_ara` / `karar_getir`

- ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa

- doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ - **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

+ kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

+ Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

+ bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

+ açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

+ künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*