zamanasimi-sikayet-dava-engelleri git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/1d35d65e9268ed9b.

---
name: zamanasimi-sikayet-dava-engelleri
description: "Dava ve ceza zamanaşımı sürelerini, şikâyete bağlı suçlarda süre ve usulü, önödeme ve uzlaştırmayı hesaplamak ve dava engellerini denetlemek gerektiğinde kullanılır."
---

# Zamanaşımı, Şikâyet ve Dava Engelleri

## Görev
Bir ceza dosyasında dava açma/yürütme engellerini denetlemek: dava ve ceza zamanaşımı, şikâyet süresi, önödeme ve uzlaştırma kurumlarını hesaplamak.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Suçun yasal cezasının üst sınırı nedir (zamanaşımı buna göre belirlenir)?
- Suç tarihi ve varsa son kesen işlem tarihi nedir?
- Suç şikâyete bağlı mı; mağdur faili ve fiili ne zaman öğrendi?
- Suç önödeme veya uzlaştırma kapsamında mı?

## Denetim şeması
1. **Dava zamanaşımı süreleri (m.66):** Cezanın üst sınırına göre kademeli süreler (örn. 5 yıldan az hapiste 8 yıl, 5-20 yıl arası fiillerde artan süreler); süre suçun işlendiği günden işler (m.66/6). Çocuklarda süreler indirilir.
2. **Kesen ve durduran nedenler (m.67):** İfade alma, tutuklama, iddianame, mahkûmiyet kararı gibi işlemler süreyi keser; kesilmeyle yeniden başlar fakat uzatılmış süreyi (yarısından fazla) geçemez. Ara sonuç: en son hangi işlem kesti?
3. **Ceza zamanaşımı (m.68-69):** Kesinleşmiş cezanın infaz edilememesi süreleri; ceza türü ve miktarına göre.
4. **Şikâyet (m.73):** Şikâyete bağlı suçlarda mağdur fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir; süre geçerse kovuşturma yapılamaz. Şikâyetten vazgeçme davayı/cezayı düşürür.
5. **Önödeme (m.75):** Yalnızca adli para cezası veya üst sınırı belirli hapsi gerektiren suçlarda; belirlenen miktarın ödenmesiyle kamu davası açılmaz/düşer.
6. **Uzlaştırma (CMK m.253):** Kapsamdaki suçlarda uzlaştırma zorunlu ön koşuldur; uzlaşma kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşmeye yol açar. Ara sonuç: dosya uzlaştırma kapsamında mı?

## Çıktı modülleri
- Zamanaşımı hesap tablosu (başlangıç, kesen işlemler, son tarih).
- Şikâyet süresi ve usul kontrolü.
- Önödeme/uzlaştırma uygunluk notu.
- Dava engeli sonucu ve `[doğrulanacak]` içtihat ihtiyacı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-genel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*