temel-kavramlar-ve-sistematik git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/1aff2306ab72fe70.

---
name: temel-kavramlar-ve-sistematik
description: "Somut bir olayda hangi suç tipinin (veya tiplerinin) gündeme geldiğini belirlemek, TCK İkinci Kitap sistematiğine yerleştirmek ve genel hükümlerle bağ kurmak gerektiğinde kullanılır."
---

# Özel Hükümler Sistematiği ve Suç Tipi Belirleme

## Görev
Bir olay anlatımından hareketle gündeme gelebilecek tüm suç tiplerini TCK 5237 İkinci Kitap sistematiği içinde tespit etmek, bunları korunan hukuki değere göre tasnif etmek ve hangi maddelere odaklanılacağını belirlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Olayda kim kime, ne yaptı; somut fiil(ler) nelerdir?
- Bir zarar/netice doğdu mu (ölüm, yaralanma, malvarlığı kaybı, itibar zedelenmesi)?
- Fail kamu görevlisi mi; mağdurla aralarında özel bir ilişki (akrabalık, vesayet, hizmet) var mı?
- Birden fazla fiil/mağdur veya tek fiille birden çok ihlal söz konusu mu?

## Denetim şeması
1. Fiil ayrıştırması: Anlatımı tek tek hareketlere böl. Her hareket için ayrı tipiklik araması yap; tek fiille birden çok suç olabileceğini (fikrî içtima TCK m.44) unutma.
2. Korunan hukuki değere göre tasnif: hayat (m.81 vd.), vücut dokunulmazlığı (m.86 vd.), hürriyet (m.106, m.109), şeref (m.125 vd.), cinsel dokunulmazlık (m.102-105), malvarlığı (m.141 vd., m.155, m.157), kamu güveni (m.204, m.207), kamu idaresi (m.247, m.252, m.257).
3. Tip seçimi ve sınır çizme: Benzer tipleri ayır. Örneğin malın rızayla teslim alınıp sonra mal edinilmesi güveni kötüye kullanma (m.155); hileyle teslim alınması dolandırıcılık (m.157); rıza olmaksızın alınması hırsızlık (m.141); cebir/tehditle alınması yağma (m.148).
4. Genel hükümlerle bağ: Seçilen her tip için kast/taksir (m.21-22), teşebbüs (m.35), iştirak (m.37-41) ve içtima kurallarının uygulanıp uygulanmadığını işaretle; ileri analiz için ilgili uzman beceriye yönlendir.
5. Ara sonuç: Olası suç tiplerinin listesi, her biri için dayanak madde ve "kuvvetli/zayıf ihtimal" notu; eksik bilgi varsa hangi olgunun açıklığa kavuşturulması gerektiği.

## Çıktı modülleri
- Suç tipi haritası (madde atıflı tablo: tip, korunan değer, dayanak madde, ihtimal derecesi).
- Sınır tipler arası ayrım notu (neden bu tip, neden öteki değil).
- Genel hükümler kontrol bayrakları (teşebbüs/iştirak/içtima/şikâyet) ve hangi uzman beceriye gidileceği.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*