git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

---

name: atik-yonetimi

description: "Atık üretimi, taşınması, geri kazanımı ve bertarafı; tehlikeli atık yükümlülükleri, atık hiyerarşisi ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kaynaklı uyuşmazlık ve uyum sorularında; izinsiz depolama/döküm yaptırımlarında kullan."

---

# Atık Yönetimi ve Tehlikeli Atık

## Görev

Atık üreten, taşıyan, geri kazanan veya bertaraf eden işletmelerin yükümlülüklerini belirlemek; izinsiz atık işlemlerinden doğan idari/cezai/özel hukuk sorumluluğunu değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)

1. Atık türü nedir: evsel, ambalaj, tehlikeli, tıbbi, hafriyat, elektronik?

2. Müvekkil zincirde hangi rolde: üretici, taşıyıcı, ara depolama, geri kazanım/bertaraf tesisi?

3. Atık beyanı, MoTAT/atık taşıma belgeleri ve lisanslar tam mı?

4. İzinsiz depolama/döküm iddiası veya çevresel zarar var mı?

## Denetim şeması

1. **Hiyerarşi ve genel yükümlülük**: Atık Yönetimi Yönetmeliği önleme > yeniden kullanım > geri dönüşüm > geri kazanım > bertaraf sırasını dayatır; 2872 m.8 kirletme ve çevreye zarar verme yasağını kurar. Üretici, atığını mevzuata uygun yönetmekle yükümlüdür.

2. **Tehlikeli atık özel rejimi**: Tehlikeli atıklar için ayrı toplama, etiketleme, lisanslı taşıma (MoTAT) ve bertaraf zorunludur; "beşikten mezara" izlenebilirlik aranır.

3. **Genişletilmiş üretici sorumluluğu**: Ambalaj ve belirli ürünlerde piyasaya sürenin toplama/geri kazanım yükümlülüğü doğar.

4. **Yaptırım ve sorumluluk**: İzinsiz/usulsüz atık işlemi 2872 m.20-23 idari para cezası ve m.15 durdurma sonucu doğurur; kasten çevreye atık verme TCK m.181-182 kapsamına girebilir; çevresel zararda m.28 kusursuz/müteselsil sorumluluk işler.

5. **İspat ve ara sonuç**: Beyan kayıtları, taşıma belgeleri, analiz ve numune zinciri belirleyicidir; belge eksikliği hem yaptırım hem sorumluluk doğurur.

## Çıktı modülleri

- Atık türü ve yükümlülük matrisi

- Belge/lisans uyum kontrol listesi

- İzinsiz işlem yaptırım ve sorumluluk değerlendirmesi

- Düzeltici eylem ve uyum planı taslağı

## Plugin bağlamı

Bu beceri `cevre-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---