atik-yonetimi git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/412affc09b8c6398.

---
name: atik-yonetimi
description: "Atık üretimi, taşınması, geri kazanımı ve bertarafı; tehlikeli atık yükümlülükleri, atık hiyerarşisi ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kaynaklı uyuşmazlık ve uyum sorularında; izinsiz depolama/döküm yaptırımlarında kullan."
---

# Atık Yönetimi ve Tehlikeli Atık

## Görev
Atık üreten, taşıyan, geri kazanan veya bertaraf eden işletmelerin yükümlülüklerini belirlemek; izinsiz atık işlemlerinden doğan idari/cezai/özel hukuk sorumluluğunu değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Atık türü nedir: evsel, ambalaj, tehlikeli, tıbbi, hafriyat, elektronik?
2. Müvekkil zincirde hangi rolde: üretici, taşıyıcı, ara depolama, geri kazanım/bertaraf tesisi?
3. Atık beyanı, MoTAT/atık taşıma belgeleri ve lisanslar tam mı?
4. İzinsiz depolama/döküm iddiası veya çevresel zarar var mı?

## Denetim şeması
1. **Hiyerarşi ve genel yükümlülük**: Atık Yönetimi Yönetmeliği önleme > yeniden kullanım > geri dönüşüm > geri kazanım > bertaraf sırasını dayatır; 2872 m.8 kirletme ve çevreye zarar verme yasağını kurar. Üretici, atığını mevzuata uygun yönetmekle yükümlüdür.
2. **Tehlikeli atık özel rejimi**: Tehlikeli atıklar için ayrı toplama, etiketleme, lisanslı taşıma (MoTAT) ve bertaraf zorunludur; "beşikten mezara" izlenebilirlik aranır.
3. **Genişletilmiş üretici sorumluluğu**: Ambalaj ve belirli ürünlerde piyasaya sürenin toplama/geri kazanım yükümlülüğü doğar.
4. **Yaptırım ve sorumluluk**: İzinsiz/usulsüz atık işlemi 2872 m.20-23 idari para cezası ve m.15 durdurma sonucu doğurur; kasten çevreye atık verme TCK m.181-182 kapsamına girebilir; çevresel zararda m.28 kusursuz/müteselsil sorumluluk işler.
5. **İspat ve ara sonuç**: Beyan kayıtları, taşıma belgeleri, analiz ve numune zinciri belirleyicidir; belge eksikliği hem yaptırım hem sorumluluk doğurur.

## Çıktı modülleri
- Atık türü ve yükümlülük matrisi
- Belge/lisans uyum kontrol listesi
- İzinsiz işlem yaptırım ve sorumluluk değerlendirmesi
- Düzeltici eylem ve uyum planı taslağı

## Plugin bağlamı

Bu beceri `cevre-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*