git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

18 added, 3 removed. Audit A to A.

---

name: delil-ve-delil-yasaklari

description: "Delillerin toplanması, vicdani değerlendirme ilkesi, hukuka aykırı delil yasağı ve şüpheden sanık yararlanır ilkesi çerçevesinde ispat analizi yapılırken kullanılır."

---

# Delil, İspat ve Delil Yasakları

## Görev

Dosyadaki delilleri elde ediliş ve değerlendirme yönünden tasnif etmek; hukuka aykırı delilleri ayıklamak; ispat gücünü ve şüphe dengesini ortaya koymak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Hangi delil türleri var (beyan, belge, bilirkişi, keşif, dijital, gizli tanık)?

- Her delil hangi usulle elde edildi; karar/onay var mı?

- İddianın dayandığı çekirdek delil hangisi?

- Lehe deliller toplandı/değerlendirildi mi?

- Çelişen deliller arasında nasıl bir denge var?

## Denetim şeması

1. **Serbest delil ve ilke.** Ceza muhakemesinde deliller serbestçe ileri sürülür ve hâkim vicdani kanaatiyle değerlendirir (CMK m.217/1). Ancak bu serbesti hukuka aykırı delille sınırlanır.

2. **Hukuka aykırı delil yasağı.** Yüklenen suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (m.217/2); hukuka aykırı deliller reddolunur (m.206/2-a). Anayasa m.38/6 ve adil yargılanma (Anayasa m.36) bu yasağın temelidir.

3. **Delil tartışması.** Mahkeme, ortaya konulan her delili tartışır; reddedilen delil için gerekçe gösterir (m.206, m.217). Beyan delilinde teyit edici yan delil aranır.

4. **Şüpheden sanık yararlanır.** Mahkûmiyet, kuşkuya yer bırakmayan kesin ve inandırıcı delile dayanmalıdır; giderilemeyen şüphe sanık lehine yorumlanır (in dubio pro reo; Anayasa m.38, m.223/2 uygulaması).

5. **Özel delil tipleri.** Bilirkişi raporu denetlenir (HMK atfı ve CMK m.62 vd.); gizli tanık/koruma altına alınan tanık beyanı tek başına hükme esas alınamaz; dijital delilde bütünlük/zincir denetlenir.

6. **Ara sonuç.** Hukuka aykırı deliller dışlandıktan sonra kalan delil yeterli mi; değilse beraat/CYOK; yeterliyse nitelendirme ve ceza tayini aşamasına geçilir.

## Çıktı modülleri

- Delil envanteri ve hukuka uygunluk/dışlama notu.

- İspat dengesi analizi (lehe/aleyhe, çekirdek delil).

- Delil reddi/dışlama talebi gerekçesi.

- Bilirkişi/dijital delile itiraz noktaları listesi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-muhakemesi` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ ## Kimin için

+ Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,

+ akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:

+ kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre

+ işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,

+ strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.

+ Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu

+ sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

+ - Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç

+ tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle

+ yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

- *Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

- sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

- edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*

+ *Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek

+ başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen

+ yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit

+ edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan

+ yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*