git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

18 added, 3 removed. Audit A to A.

---

name: mulkiyet-ve-kamulastirma

description: "Mülkiyet hakkına (m.35) yönelik bir müdahalenin, kamulaştırmanın veya fiili el atmanın anayasaya uygunluğunu ve giderim boyutunu değerlendirmek; kamu yararı, kanunilik ve adil denge analizinin gerektiği hallerde kullanılır."

---

# Mülkiyet Hakkı ve Kamulaştırma

## Görev

Mülkiyet hakkına (Anayasa m.35, AİHS Ek 1 No.lu Protokol m.1) yönelik müdahaleleri — kamulaştırma (m.46), idari kısıtlama, fiili/hukuki el atma — anayasal çerçevede denetlemek ve giderim/tazminat boyutunu değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)

1. Mülkiyet konusu ne (taşınmaz, taşınır, ekonomik değer/alacak) ve müdahale türü hangisi?

2. Usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi mi, yoksa fiili/hukuki el atma mı söz konusu?

3. Müdahalenin dayandığı kamu yararı kararı ve kanuni dayanak var mı?

4. Bedel/tazminat ödendi mi, ödenecekse hangi usulle belirleniyor?

## Denetim şeması

1. **Mülk kavramı.** Mevcut mal, meşru beklenti ve ekonomik değer taşıyan alacaklar koruma alanındadır. Ara sonuç: koruma alanında mıyız?

2. **Müdahale türünü ayır.** (a) Mülkiyetten yoksun bırakma (kamulaştırma), (b) kullanımın düzenlenmesi (imar kısıtı vb.), (c) genel müdahale. Tür, denetim yoğunluğunu belirler.

3. **Kanunilik.** Müdahale erişilebilir ve öngörülebilir bir kanuna dayanmalı (m.13, m.35). Kamulaştırmada 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu usulüne uygunluk aranır.

4. **Kamu yararı.** Müdahale gerçek ve meşru bir kamu yararına dayanmalı; m.46 kamulaştırmada kamu yararı kararı şarttır.

5. **Adil denge / ölçülülük.** Bireysel yük ile kamu yararı arasında orantı kurulmalı; m.46 gerçek karşılığın (bedelin) peşin ve nakden ödenmesini öngörür. Karşılıksız ya da fahiş düşük bedelle el atma adil dengeyi bozar.

6. **Fiili/hukuki el atma.** İdarenin kamulaştırmasız el atması hukuka aykırıdır; bedel davası ve el atmanın önlenmesi yolları gündeme gelir. İmar kısıtlamasının süresiz/karşılıksız sürmesi (hukuki el atma) ayrı denetlenir.

İspat: müdahaleyi malik, kamu yararı ve usule uygunluğu idare gösterir. AYM/AİHM mülkiyet içtihadına ilke düzeyinde atıf yapın; künyeyi `[doğrulanacak]` işaretleyin.

## Çıktı modülleri

- Müdahale türü nitelendirmesi ve uygulanacak denetim yoğunluğu.

- Kanunilik-kamu yararı-adil denge değerlendirme tablosu.

- Bedel/giderim yolu ve dava türü (idari/adli) önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `anayasa-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ ## Kimin için

+ Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,

+ akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:

+ kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre

+ işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,

+ strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.

+ Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu

+ sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

+ - Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç

+ tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle

+ yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

- *Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

- sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

- edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*

+ *Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek

+ başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen

+ yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit

+ edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan

+ yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*