mulkiyet-ve-kamulastirma git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/6228a1036361d499.

---
name: mulkiyet-ve-kamulastirma
description: "Mülkiyet hakkına (m.35) yönelik bir müdahalenin, kamulaştırmanın veya fiili el atmanın anayasaya uygunluğunu ve giderim boyutunu değerlendirmek; kamu yararı, kanunilik ve adil denge analizinin gerektiği hallerde kullanılır."
---

# Mülkiyet Hakkı ve Kamulaştırma

## Görev
Mülkiyet hakkına (Anayasa m.35, AİHS Ek 1 No.lu Protokol m.1) yönelik müdahaleleri — kamulaştırma (m.46), idari kısıtlama, fiili/hukuki el atma — anayasal çerçevede denetlemek ve giderim/tazminat boyutunu değerlendirmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
1. Mülkiyet konusu ne (taşınmaz, taşınır, ekonomik değer/alacak) ve müdahale türü hangisi?
2. Usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi mi, yoksa fiili/hukuki el atma mı söz konusu?
3. Müdahalenin dayandığı kamu yararı kararı ve kanuni dayanak var mı?
4. Bedel/tazminat ödendi mi, ödenecekse hangi usulle belirleniyor?

## Denetim şeması
1. **Mülk kavramı.** Mevcut mal, meşru beklenti ve ekonomik değer taşıyan alacaklar koruma alanındadır. Ara sonuç: koruma alanında mıyız?
2. **Müdahale türünü ayır.** (a) Mülkiyetten yoksun bırakma (kamulaştırma), (b) kullanımın düzenlenmesi (imar kısıtı vb.), (c) genel müdahale. Tür, denetim yoğunluğunu belirler.
3. **Kanunilik.** Müdahale erişilebilir ve öngörülebilir bir kanuna dayanmalı (m.13, m.35). Kamulaştırmada 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu usulüne uygunluk aranır.
4. **Kamu yararı.** Müdahale gerçek ve meşru bir kamu yararına dayanmalı; m.46 kamulaştırmada kamu yararı kararı şarttır.
5. **Adil denge / ölçülülük.** Bireysel yük ile kamu yararı arasında orantı kurulmalı; m.46 gerçek karşılığın (bedelin) peşin ve nakden ödenmesini öngörür. Karşılıksız ya da fahiş düşük bedelle el atma adil dengeyi bozar.
6. **Fiili/hukuki el atma.** İdarenin kamulaştırmasız el atması hukuka aykırıdır; bedel davası ve el atmanın önlenmesi yolları gündeme gelir. İmar kısıtlamasının süresiz/karşılıksız sürmesi (hukuki el atma) ayrı denetlenir.
İspat: müdahaleyi malik, kamu yararı ve usule uygunluğu idare gösterir. AYM/AİHM mülkiyet içtihadına ilke düzeyinde atıf yapın; künyeyi `[doğrulanacak]` işaretleyin.

## Çıktı modülleri
- Müdahale türü nitelendirmesi ve uygulanacak denetim yoğunluğu.
- Kanunilik-kamu yararı-adil denge değerlendirme tablosu.
- Bedel/giderim yolu ve dava türü (idari/adli) önerisi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `anayasa-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*