git:20261012.2e2f659 to git:20261015.643a7c4

18 added, 3 removed. Audit A to A.

---

name: satis-ayip-zapt

description: "Satılan malın ayıplı çıkması veya üçüncü kişinin hak iddiasıyla zapt edilmesi halinde alıcının haklarını, ihbar sürelerini ve seçimlik hakları belirlemek gerektiğinde; satıcının sorumluluğunun denetimi için kullanılır."

---

# Satış Sözleşmesi — Ayıptan ve Zapttan Sorumluluk

## Görev

Satılanın maddi/hukuki/ekonomik ayıbı veya zaptı halinde alıcının seçimlik haklarını, gözden geçirme-ihbar yüklerini ve zamanaşımını TBK m.207 vd. çerçevesinde denetlemek; ticari satışta TTK m.23 sürelerini ayırmak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- Satım konusu ne (taşınır/taşınmaz, ticari mal mı, tüketici işlemi mi)?

- Ayıp mı, zapt mı (üçüncü kişinin üstün hakkı mı)?

- Teslim tarihi ve ayıbın fark edildiği/bildirildiği tarih?

- Açık mı gizli ayıp; satıcı ayıbı biliyor/ağır kusurlu mu?

## Denetim şeması

1. **Ayıbın varlığı (m.219).** Lüzumlu vasıfların yokluğu veya değeri/yararı azaltan eksiklik. Satıcı, ayıbı bilmese de sorumlu (m.219/2).

2. **Gözden geçirme ve ihbar (m.223).** Alıcı, teslimden sonra imkân bulur bulmaz gözden geçirip ayıbı uygun sürede bildirmeli; aksi halde malı kabul etmiş sayılır. Gizli ayıpta ortaya çıkınca derhal ihbar. **Ticari satışta TTK m.23/c:** açık ayıp 2 gün, muayene gerektiren gizli ayıp 8 gün.

3. **Seçimlik haklar (m.227).** Dönme (sözleşmeden), bedel indirimi, ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim; ayrıca genel hükümlere göre tazminat (m.229). Dönme aşırı ise hâkim bedel indirimine hükmedebilir (m.227/4).

4. **Zapttan sorumluluk (m.214-218).** Üçüncü kişi üstün hakla malı alırsa tam/kısmi zapt; alıcının davayı satıcıya ihbarı (m.215) ispat ve rücu için kritik. Tam zaptta sözleşme kendiliğinden sona erer (m.217).

5. **İspat yükü.** Ayıbın varlığını ve teslim anında mevcudiyetini alıcı; süresinde ihbar edildiğini de alıcı; ayıbın bilinmesine rağmen susulduğunu ileri sürense buna göre ispatlar.

6. **Zamanaşımı (m.231).** Teslimden itibaren 2 yıl; taşınmaz yapı eserlerinde 5 yıl. Satıcının ağır kusuru/hile varsa süre işlemez (m.231/2). Ara sonuç: hak ve süre haritası çıkar.

## Çıktı modülleri

- Ayıp ihbar mektubu taslağı (tarih/içerik unsurlarıyla).

- Seçimlik hak ve süre tablosu (adi/ticari ayrımı).

- Dava dilekçesi iskeleti (talep sonucu + dayanak madde).

## Plugin bağlamı

Bu beceri `borclar-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`

kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları

Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)

bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi

açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen

künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

+ ## Kimin için

+ Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,

+ akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:

+ kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre

+ işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,

+ strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.

+ Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu

+ sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

+ - Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç

+ tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle

+ yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

- *Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

- sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

- edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*

+ *Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek

+ başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen

+ yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit

+ edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan

+ yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*