git:20260604.ab8be34 to git:20260604.7cae8cb

---

name: vekalet-sorumluluk-azil

description: "Vekilin özen ve sadakat borcuna aykırılığı, talimat dışı işlem, hesap verme talebi veya azil/istifa sonuçları söz konusu olduğunda; vekâlet ilişkisinin denetimi için kullanılır."

---

# Vekâlet — Özen, Hesap Verme, Azil ve İstifa

## Görev

Vekilin TBK m.502-514 kapsamındaki yükümlülüklerini (özen, sadakat, talimat, hesap verme) ve vekâletin sona erme sonuçlarını denetlemek; vekâletsiz iş görme ile sınırı ayırmak.

## Soğuk başlangıç (intake)

- İşin konusu ve vekâletin kapsamı (genel/özel yetki gerektiren işlem var mı)?

- İhlal iddiası ne (talimat dışı, menfaat çatışması, hesap vermeme)?

- Ücret kararlaştırıldı mı; vekil tacir/serbest meslek mi?

- Azil/istifa gerçekleşti mi, zamanı uygun mu?

## Denetim şeması

1. **Özen ve sadakat (m.506).** Vekil, benzer alandaki basiretli bir vekilin göstereceği özeni gösterir; ücretliyse özen ölçüsü ağırlaşır. Menfaat çatışmasında müvekkil menfaati önceliklidir.

2. **Talimata uyma (m.505).** Vekil talimatla bağlı; talimattan ancak müvekkil yararına ve önceden izin alınamayacak hallerde ayrılabilir, aksi halde sonuçtan sorumlu.

3. **Bizzat ifa ve alt vekâlet (m.506/2, 507).** Kural bizzat ifa; yetkisiz alt vekilin fiilinden vekil sorumlu, yetkili devirde seçim/talimatta özenden sorumlu.

4. **Hesap verme ve iade (m.508).** Vekil her istendiğinde hesap verir ve aldıklarını iade eder; geç teslim edilen paraya faiz. Bu yükümlülük emredici niteliktedir.

5. **Sona erme (m.512-513).** Taraflar her zaman azil/istifa edebilir (m.512); uygun olmayan zamanda sona erdiren diğer tarafın zararını giderir. Ölüm/ehliyet kaybı/iflasla da sona erer (m.513).

6. **İspat ve yargı yolu.** İhlal ve zararı müvekkil; talimata/izne uygunluğu ve hesabın doğruluğunu vekil ispatlar (m.508 hesap verme yükü). Ücret/tazminat uyuşmazlığında görevli mahkeme niteliğe göre Asliye Hukuk/Ticaret. Ara sonuç: sorumluluk ve tazminat kalemleri.

## Çıktı modülleri

- Hesap verme talebi / azil bildirimi taslağı.

- Özen-sadakat ihlali değerlendirme notu.

- Tazminat talebi dava iskeleti.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `borclar-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte

çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,

aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /

Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve

karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir

(ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,

`kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).

**Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`

olarak işaretlenir.

- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").

- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim

belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.

- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili

hukukçudadır.

- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.

- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.

- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu

görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki

sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit

edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*