sureler-zamanasimi-sikayet git:20261015.643a7c4A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/8ee046838fa4fbe0.

---
name: sureler-zamanasimi-sikayet
description: "Bir suçta dava ve ceza zamanaşımını hesaplamak, şikâyete bağlılık ve şikâyet süresini belirlemek ve uzlaştırma kapsamını kontrol etmek gerektiğinde kullanılır."
---

# Süreler, Zamanaşımı ve Şikâyet

## Görev
Suç bazında dava/ceza zamanaşımını, şikâyete bağlılığı ve süresini, uzlaştırma ve önödeme kapsamını belirleyerek usuli zamanaşımı risklerini önceden tespit etmek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Suç tipi ve uygulanacak fıkra (cezanın üst sınırı) nedir?
- Suç ne zaman işlendi (kesintisiz/zincirleme suçta sona erme tarihi)?
- Suç şikâyete bağlı mı; mağdur fiili ve faili ne zaman öğrendi?
- Daha önce kesen/durduran bir işlem (iddianame, savunma alınması) yapıldı mı?

## Denetim şeması
1. Dava zamanaşımı (TCK m.66): Suçun gerektirdiği cezanın üst sınırına göre kademeli süreler (örn. beş yıldan fazla olmayan hapis için 8 yıl, vb.). Çocuklarda süreler indirilir (m.66/2). Başlangıç m.66/6 (tamamlanma/sona erme/netice anı).
2. Zamanaşımını kesen/durduran haller (TCK m.67): Şüphelinin sorgusu, iddianame düzenlenmesi, mahkûmiyet kararı gibi işlemler keser; kesilmeden sonra süre yeniden işler ancak yarısından fazla uzayamaz (m.67/4). Durma sebepleri (izin/karar bekleme) ayrıca değerlendirilir.
3. Şikâyet (TCK m.73): Şikâyete bağlı suçlarda fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay içinde şikâyet; süre geçerse soruşturma yapılamaz. Şikâyetten vazgeçme davayı/cezayı düşürür (kabul şartıyla). Birden çok mağdur/fail halinde bölünebilirlik kuralları.
4. Hangi suçlar şikâyete bağlı: Basit yaralama (TCK m.86/2), hakaret (m.131, kamu görevlisine görevden dolayı hariç), tehdit değil ama bazı malvarlığı suçlarında akrabalık hali (m.167) gibi. Her tip için madde metnini teyit et.
5. Uzlaştırma ve önödeme: Uzlaştırma kapsamındaki suçlar CMK m.253-254 listesine göre belirlenir (şikâyete bağlı suçlar ve sayılan bazı suçlar); önödeme TCK m.75 kapsamındaki hafif suçlarda. Bunlar zamanaşımından ayrı süreçlerdir.
6. Ceza zamanaşımı (TCK m.68) ve ara sonuç: Kesinleşmiş cezanın infaz edilebilirliği için süreler. Olayda dava açma/şikâyet/zamanaşımı son tarihlerini takvimle ve riskli tarihleri işaretle.

## Çıktı modülleri
- Zamanaşımı ve şikâyet takvimi (suç, başlangıç tarihi, son tarih, kesen işlemler).
- Şikâyete bağlılık ve uzlaştırma/önödeme uygunluk tablosu.
- Riskli tarih uyarıları ve gerekli işlem listesi.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `ceza-hukuku-ozel` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay (Adalet Bakanlığı), BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Kimin için

Bu beceri avukatlar ve hukukçular içindir (avukat, stajyer avukat, şirket hukukçusu,
akademisyen, hukuk öğrencisi). Soran, kendi işi için gelen ve hukukçu olmayan bir kişiyse:
kanunun ne dediğini ve ilgili kararları genel olarak açıkla, resmî metni getir; bir süre
işliyor olabilirse kanundaki süreyi ve dayanağını açıkça yaz. Kişiye özel hukuki görüş,
strateji, sonuç tahmini ya da imzalanmaya veya mahkemeye verilmeye hazır belge üretme.
Vakit kaybetmeden bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurmasını öner ve bu
sınırı yanıtta açıkça söyle.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Hukukçu olmayan bir kişiye kendi somut işi için hukuki görüş, strateji önerisi, sonuç
  tahmini ya da imzalanmaya veya verilmeye hazır belge sunmaz; genel bilgi ve resmî metinle
  yetinir, bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna yönlendirir.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri hukukçular içindir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırır; deneyseldir ve tek
başına hukuki sonuç doğurmaz. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen
yetkili hukukçu tarafından incelenmeli, yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit
edilmelidir. Müvekkile ya da başka bir kişiye iletilecek metinlerde yapay zekâdan
yararlanıldığı belirtilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*