mevzuat-atfi-ve-yururluk git:20260903.76222e3A

Immutable. This exact content never changes and is served at /api/v1/blob/bdbbd98368c14c6f.

---
name: mevzuat-atfi-ve-yururluk
description: "Bir kanun, kararname veya yönetmelik hükmüne atıf yapılırken; madde-fıkra-bent doğruluğunu, hükmün güncel/mülga/değişik olup olmadığını ve yürürlük tarihini denetlemek için kullanılır."
---

# Mevzuat Atfı ve Yürürlük Kontrolü

## Görev
Bir mevzuat hükmüne, doğru madde/fıkra/bent ile ve yürürlük durumu teyit edilmiş biçimde atıf yapmak; mülga veya değişmiş hükme dayanarak hatalı sonuç üretmeyi önlemek.

## Soğuk başlangıç (intake)
- Hangi kanun/kararname/yönetmelik, hangi madde-fıkra-bent?
- Hüküm güncel mi, yoksa değişmiş/yürürlükten kalkmış olabilir mi?
- Olayın tarihi ile hükmün yürürlük tarihi uyumlu mu (zaman bakımından uygulama)?
- Bu bir özel kanun mu, genel kanun mu (lex specialis ilişkisi var mı)?

## Denetim şeması
1. **Tam atıf** — Kanun adı veya numarası + madde + fıkra + bent: "TBK m.49/1", "HMK m.119/1-(e)", "İİK m.67/1". Kısaltma standardı tutarlı kullanılır (TMK 4721, TBK 6098, TTK 6102, TCK 5237, CMK 5271, HMK 6100, İYUK 2577, İİK 2004).
2. **Yürürlük/değişiklik** — mevzuat.gov.tr karşılaştırmalı/güncel metni esas alınır; "Mülga" veya "(Değişik: …)" ibaresi kontrol edilir. Eski metne dayanılıyorsa açıkça belirtilir.
3. **Zaman bakımından uygulama** — Olay tarihi ile hüküm tarihi çatışıyorsa hangi kanunun uygulanacağı (geçmişe etkisizlik, derhal uygulama, geçiş hükmü; ceza için lehe kanun, TCK m.7) ayrıca değerlendirilir.
4. **Hiyerarşi ve yetki** — Yönetmelik/tebliğ kanuna aykırı olamaz (Anayasa m.124); alt düzenleme kanunsuz hak/yük getiremez. Atıfta üst normla uyum denetlenir.
5. **Yollama zinciri** — Madde başka maddeye yolluyorsa (örn. "… hükümleri kıyasen uygulanır") zincir izlenir; atıf, asıl uygulanacak hükme yapılır.
6. **Yanlış numara riski** — Madde numarası benzer kanunlarla (örn. eski-yeni TBK/BK) karışabilir; numara daima güncel kanuna göre teyit edilir.

## Çıktı modülleri
- Tam mevzuat atfı (madde/fıkra/bent).
- Yürürlük durumu: güncel / değişik / mülga + tarih.
- Zaman bakımından uygulama notu (gerekirse).
- Hiyerarşi/yollama uyarısı.

## Plugin bağlamı

Bu beceri `atif-turk-hukuku` eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

## Kaynak kuralı (katı)

- **İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle.** Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
  Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, **esas ve
  karar numarası**, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
  (ör. `karararama.yargitay.gov.tr`, `karararama.danistay.gov.tr`,
  `kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr`, `mevzuat.gov.tr`, UYAP Emsal).
  **Model hafızasından karar numarası ÜRETME.** Emin olunmayan her künye `[doğrulanacak]`
  olarak işaretlenir.
- **Mevzuat** madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- **Doktrin** yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
  belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça **"varsayım"** diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- **MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek.** `turk-hukuku-mevzuat-mcp`
  kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, `turk-hukuku-ictihat-mcp` kararları
  Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi)
  bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi
  açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen
  künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

## Bu beceri ne yapmaz

- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
  hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
  görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

*Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.*